T: +31(0) 20 4191010
M: +31(0) 6 53140334
@: info@keestabak.nl

Dutch Music - Het Boek

Ik ben begonnen als Oor-chroniqueur van de punkbeweging, maar kreeg al snel de grote namen voor mijn camera – live, on the road of in mijn studio. Ik fotografeerde Prince in Paradiso, bij zijn eerste optreden in Nederland, de beroemde foto likkend langs de hals van zijn gitaar ging de hele wereld over. Volgde in Australië de tournee van U2 en had een geweldige shoot met Madonna, die toen net doorbrak. De Stones gaven toen hun eerste concerten in de Kuip, er was de hysterie rond Doe Maar en Herman Brood, Blondie werd waanzinnig populair. Ik kon ze allemaal fotograferen. Nationaal – van Normaal tot de Dolly Dots en Herman Brood – en internationaal – van Alice Cooper tot de Talking Heads. Een geweldige tijd. De Golden Earring was de band die ik het meeste fotografeerde en daar ben ik nog steeds trots op.

Maar begin jaren negentig ben ik gaande weg minderpopfoto’s gaan maken. Er dienden zich andere prioriteiten aan, in het begin veel andere redaktionele foto’s, reis- en adventure- reportages, en langzaam schoof ik op naar reclamefotografie. Maar ik miste mijn oude werk, na bijna vijftien jaar, ben ik teruggekeerd naar mijn roots, de popfotografie. Ik wil het geen comeback noemen, want als liefhebber ben ik de muziek altijd trouw gebleven. Natuurlijk heb ik af en toe nog wel muzikanten gefotografeerd, ik had het gevoel dat iets niet naar behoren was afgerond.

In het voorjaar van 2004 zag ik het boek American Music van Annie Leibovitz, met prachtige portretten van Amerikaanse muzikanten. Toen wist ik wat mij te doen stond: DutchMusic, een boek met portretten van de beste Nederlandse muzikanten van de afgelopen decennia. Met heel veel nieuw werk, maar ook met een selectie oude foto’s.

Ik ging weer op pad. Naar generatiegenoten die ik in het verleden al vaak had gefotografeerd en naar de nieuwe sterren die nog niet eens geboren waren toen ik begon met fotograferen. Eerst was ik bang dat de muzikanten me niet meer kenden of dat ik het oude gevoel niet meer had. Maar na een paar foto’s was die angst weg. Ze kenden me nog en het oude gevoel kwam zo weer terug. De eerste band die ik in 2004 voor DutchMusic fotografeerde was Bettie Serveert, in de Pijp in Amsterdam, dat ging uitstekend, goede band met een prima foto. Daarna op de Parade, Ellen ten Damme, pracht foto, helemaal echt zoals het was, toen wist ik dat ik een grote kans van slagen had. Ik maak mijn foto’s met het oude gevoel, maar met de techniek die ik nu heb. In de Oor tijd fotografeerde ik bands alleen in zwart/wit, nu veel meer in kleur. Verder heb ik bewust gekozen voor veel overzichtachtige foto’s, zodat goed te zien is hoe wat of waar het beeld zich afspeelt en er van uitgaande dat de kijker de personages in de foto al reeds kennen. Het relatief grote formaat van het boek maakte deze manier van werken bovendien ook erg geschikt.

Natuurlijk zijn er dingen veranderd. In de eerste plaats zijn er veel meer muzikanten dan 10- 15 jaar geleden. De muziekindustrie is zakelijker, artiesten worden steeds vaker afgeschermd. Er zijn managers die willen weten hoe je een band gaat fotograferen of locaties voor je uitkiezen. Die zeggen:"Je wilt die en die thuis fotograferen?Waarom thuis? We hebben over een week een persdag. Dan zit de artiest gelijk mooi in kleding en make-up. Kom dan maar". Maar dat wil ik juist niet. Ik ben opzoek naar gevoel, de persoonlijkheid van de muzikanten, laten zien hoe en waar ze werken. Gelukkig begrepen de meeste artiesten mij en staan ze in het boek zoals ik ze graag wilde fotograferen.

Als je mensen goed wil portretteren moet je op zijn minst geinteresseerd zijn in wie ze zijn en wat ze doen. Het moet klikken, al is het maar heel kort. In het tweede kwartier van een sessie maak je meestal de beste foto’s. Dan voelen ze wat ik aan het doen ben. Het is een heerlijk gevoel als je ze voor de camera ziet ontspannen.

Mijn foto’s zijn over het algemeen niet echt aan de vrolijke kant. Hoe dat komt weet ik niet. Ik ben zelf vrolijker dan de foto’s. Gek is dat, hè? Als ik puur vrolijke foto’s maak is het vaak niet goed. De foto van Bennie Jolink en zijn zoon Gijs is wel vrolijk, maar overstijgt de vrolijkheid. De liefde die er uit spreekt, ontroert. Ik ben heel erg blij met die foto. Omdat het iets toevoegt aan het beeld van Bennie Jolink. Hetzelfde geld voor Barry Hay, het is bijzonder deze wilde rocker te zien in een harmonieuze gezinssituatie. En De Dijk te zien oefenenen in het kleine tuinhuisje waar ze al vanaf het begin zitten. Dat wil ik graag met mijn foto’s, iets toevoegen aan het beeld dat het grote publiek heeft van een artiest. Dat vertel ik die artiesten zelf ook. Vaak sprak ik voor het boek bij mensen thuis af of in de studio. Wist ik vantevoren niet waar ik terrecht kwam, dat is spannend. Dan moet je snel een omgeving opnemen en binnen no time beslissen wat je gaat doen. Soms lukt dat niet, heeft een plek echt niet wat je zoekt. Bij Zuco 103 was dat het geval. Dan houdt het op. Na een half uur had ik de foto nog niet en muzikanten zijn te ongeduldig om nog langer te poseren. Dat spreekt me wel aan; ik vind het ook prettiger als een sessie niet te lang duurt. Kom ik later nog wel eens terug. De tweede afspraak met Zuco 103 leverde een superfoto op. Muzikanten zijn geen acteurs, ze willen toch op foto staan zoals ze zichzelf zien. Rick de Leeuw herkende zichzelf bijvoorbeeld niet in de foto, hij vond zichzelf te introvert. Dan kies ik een andere foto uit die sessie. Ik wil tenslotte persoonlijke foto’s maken. Dus dan moeten artiesten zichzelf wel in mijn werk herkennen. Dit werk moet een ziel hebben. En die krijg je door mensen te laten zien zoals ze zijn. Buiten het podium. Zo puur mogelijk.

Het resultaat is geen foto-encyclopedie van de Nederlandse popmuziek, maar het is een mooi breed overzicht geworden van Ali B tot Rita Reys. Sommigen komen er helaas niet in voor, niet iedereen is beschikbaar, kan of wil niet of is met zwangerschapsverlof. Toch denk ik dat het een prachtig beeld geeft van muzikanten die overal in Nederland en daarbuiten muziek maken.

Bij deze wil ik dan ook alle muzikanten buitengewoon hartelijk bedanken dat ze hun medewerking hebben verleend, zodat ik dit fotoboek heb kunnen maken.

- Kees Tabak

Cover van